Kelimenin tam manasıyla inşaat sektörünün temelini oluşturan “beton”, basit bir anlatımla çakıl ve kum gibi malzemelerin su ile birleşmesinden meydana gelir. 5.ooo yıldan beri kullanıldığı düşünülen beton, günümüzde en çok ihtiyaç duyulan yapı malzemesidir. Zira taşıyıcı olmasının yanında dekoratif amaçlarla da kullanıldığından, beton gerektirmeyen inşa yok gibidir. Dayanıklı olması, yangın ve suya karşı direnci, enerji verim sağlayabilmesi betonun başlıca özellikleridir. Hatta modern zamanlarda üretilen betonların nükleer radyasyona karşı dahi koruma avantajı vardır.
Beton Dökümü Nasıl Yapılır?
İçerdiği teknik özellikler sebebiyle beton dökümü öncesi, sırası ve sonrası şeklinde ayrılabilir. Beton dökümü doğru şekilde yapılırsa betonun kullanım ömrünü uzatır. Yerine yerleştirilen taze betonun uygun tarzda sıkıştırılması ve mümkün olduğunca beton dayanımını artırmak için az boşluklu şekilde yerleştirilmesi sürecinin nasıl işlediğine bakalım.
Beton yerleştirme işleminde kalıba dökülen taze beton her bölgeye yayılmalı ve donatıların kaplanması sağlanmalı. Beton içine sıkışmış hava boşluklarını dışarı atmak ve kapasiteyi artırmak için de vibrasyon işlemi uygulanmalıdır. Vibrasyon, beton sertleştiğinde daha yüksek bir dayanım kazanması için önemlidir. Bu işlem atlandığında beton kesitindeki farklı bölgeler farklı özellikler gösterebilir ve bu durum da dayanımı olumsuz etkiler.
Beton dökümüne başlanmadan önce yerleştirme işleminin yarım kalmayacağından emin olunmalıdır. Dökümden önce asmolenler ve kalıplar sulanmalıdır ve şayet yer betonu dökülecekse zemin sıkıştırılmalıdır. Beton donatısı dış etkilerden korunmalıdır; bunun için de kalıp içindeki donatının kalıp ile mesafesi projede belirlenen miktarda olmalıdır.
Yüksekten dökülen beton harcı agregadan ayrışabilir. Bu sebeple sert olmayan biçimde beton dökümü yapılır. Vibratörün daldırma aralığı da 50 cm’yi aşmayacak ölçüde ayarlanır. Ayrıca beton vibratör ucu yatay yönde taşınmaz. Betonun katılaşma sürecinde de sıcak ve soğuktan, sarsıntılardan korunması gerekir. Betona yapılan bakımlarla da su kayıplarının önüne geçilmiş olur.
Beton Sınıfları
Ortaya çıktığı zamanlardan bu yana büyüme gösteren beton üretimi, günümüzde farklı sınıflara ayrılacak kadar gelişmiştir. Beton temel inşaat malzemesi olarak benimsenmiş ve kullanım amaçlarına, dış koşullara göre kendi alt dallarına ayrılmıştır. Betonlar basınç dayanım, çökme (slump) kıvamı, tane büyüklüğü, yoğunluk, çevresel etki ve klor içeriğine göre sınıflandırılmıştır.
Beton basınç dayanımının standart ölçütü şudur: 28 gün boyunca ±2 20°C sıcaklıkta, %100 nemli ortamda kireçli suda kür edilmiş, boyu 30 cm ve çapı 15 cm olan silindir numunelerin eksenel basınçtaki dayanımı. Beton sınıfları İngilizce “concrete” kelimesinden gelen “C” harfi ile temsil edilir.
Beton Bakımı
Betonun yeterli dayanıklığa gelmesindeki süreçte olumsuz etkilerden korumak gerekmektedir. Kurumaya engel olacak biçimde döşeme, kolon, yatay ve dikey yüzeylere su püskürterek 7 günlük bir kür uygulanabilir. Bunun yanında en etkili kür metotlarından olan ıslak çuvallara sarma tekniği ile de dökümün hemen ardından kurumasına fırsat vermeden sürekli ıslatma işlemi uygulanır. Uygun kimyasal malzemeler püskürtme veya geçirimsiz plastik örgülere sararak korunma da diğer yöntemler arasındadır.
Beton Atarken Nelere Dikkat Edilir?
Beton dökümü uygulamasının etkinliği konusunda bazı hususlara dikkat edilmesi gereklidir:
- Beton dökümü öncesinde ekipmanların çalışmasını engelleyebilecek faktörler ortadan kaldırılmalıdır. Bütün kalıp işlemleri tamamlanmalı, kalıplar yağlanmalı ve kalıpların sağlamlığından, ışık sızdırmadığından emin olunmalıdır. Demir donatı kontrolü yapılmalıdır. Döküm için yeterli miktarda donatı sağlanmalıdır.
- Projede verilen beton sınıfına uymak çok önemlidir. Ayrıca kalıp ve demir donatılar da projeye uygun olmalıdır.
- Beton sahaya geldikten sonra 2 saat içinde yerleştirilmelidir.
- Betonun yerleştirileceği yer beton dökümü noktası olmalıdır. Buradaki esas mesele betonu bir bölgeye çekiştirmemektir. Çünkü beton döküldüğü bölgeden maksimum 3 metre kadar ileriye yayılabilir.
- Betonlar yatay tabakalar halinde ve mümkünse 1,5 metreden daha yüksekten olmamak kaydıyla dökülmelidir.
- Beton dökülürken homojenliği korunmalıdır ve her zaman kalıba düşey yönde dik olarak dökülmelidir. Mümkün olduğunca ara vermeden, sürekli biçimde beton dökümü yapılmalıdır.
- Dış ortam koşullarına uygun katkı atılmalıdır ve vibrasyon doğru biçimde, yüzey bitirme işlemleri ile birlikte ardışık yapılmalıdır.